Zərdabidən başlayan mətbuat yolu | Azərbaycan milli mətbuatının yaranmasından 150 il ötür
22.07.2025 11:47
731
Mədəniyyət
A
Zərdabidən başlayan mətbuat yolu | Azərbaycan milli mətbuatının yaranmasından 150 il ötür

Bu gün Azərbaycan milli mətbuatının yaranmasından 150 il ötür.

Aktual.ge xatırladır ki, 150 il öncə - 1875-ci il iyulun 22-də dövrünün maarifçilik hərəkatının görkəmli nümayəndələrindən olan Həsən bəy Zərdabinin “Əkinçi” qəzetini nəşrə başlaması ilə Azərbaycan milli mətbuatının əsası qoyulub.

Zamanında böyük risklərə baxmayaraq, Zərdabi "Əkinçi" qəzetini nəşr etdirməyə nail olub. O dövrdə bu, təkcə qəzet çıxarmaq deyildi, həm də xalqı oyatmaq, maarifləndirmək, düşüncəyə təkan vermək idi. Azərbaycan dilində ilk mətbu orqan olan "Əkinçi" cəmi iki il yaşasa da, 56 nömrəsi ilə bütöv bir dövrün güzgüsünə çevrildi.

Təəssüf ki, maarifçilik missiyası çar rejimi üçün "təhlükəli ideya" kimi qiymətləndirildi və qəzetin ömrü yarımçıq qaldı. Amma bu başlanğıc artıq dönüşü olmayan bir yol açmışdı - Azərbaycan mətbuatı doğulmuşdu.

Gürcüstanda Azərbaycan Dilli Mətbuat: Tarixə Qısa Baxış

Gürcüstanda Azərbaycan dilli mətbuatın tarixi XIX əsrin sonlarına dayanır və əsasən burada yaşayan azərbaycanlıların maarifçilik və mədəni inkişaf meylləri ilə sıx bağlıdır. Tbilisi (keçmiş Tiflis) uzun müddət regionun mədəni və mətbuat mərkəzlərindən biri olub. Həmin dövrdə burada yalnız gürcü yox, digər xalqların, o cümlədən azərbaycanlıların da mətbuat nümunələri nəşr olunurdu.

1903-cü ildə Tiflisdə nəşrə başlayan “Şərqi-Rus” qəzeti Azərbaycan dilində çıxan ilk siyasi qəzetlərdən biri hesab olunur və milli özünüdərkin güclənməsində mühüm rol oynamışdır. Ardınca, 1906–1917-ci illərdə Tiflisdə fəaliyyət göstərən “Molla Nəsrəddin” satirik jurnalı təkcə Azərbaycan deyil, ümumilikdə Cənubi Qafqaz mətbuat tarixində silinməz iz buraxmışdır.

Sovet dövründə mətbuat ciddi nəzarət altında olsa da, Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlılar üçün müəyyən nəşrlər fəaliyyət göstərirdi. Bunlardan ən tanınmışı uzun illər çıxan “Sovet Gürcüstanı” qəzeti idi. Bu qəzet həm azərbaycanlı əhali üçün məlumat mənbəyi rolunu oynayır, həm də sovet ideologiyasının təbliğat vasitəsinə çevrilirdi.

Bu gün Gürcüstanda Azərbaycan dilində fəaliyyət göstərən müstəqil xəbər portalları və media təşəbbüsləri həmin tarixi xəttin davamıdır və yeni dövrün tələblərinə uyğun şəkildə formalaşmaqdadır.

Aktual.ge xəbər portalı bütün həmkarlarını peşə bayramı münasibətilə təbrik edir, yeni yaradıcılıq uğurları arzulayır!

ŞƏRH YAZ
9